Muallim Qiz (Hekaye) (3)
Monday, October 8, 2007
<< Ana Sayfa - Bash Bet - Main Page>>
Reyhan’gulning Tuniyaz heqqidiki chushendurushidin keyin, Behtigul mualim ozining tunji qetim bu sinipqa deriske kirgen chaghdiki tesiratini eslep otti. Behtigul mualim tunji qetim bu sinipqa deriske kirgen kuni, sinipning ishigige kilip ishikni achmaqchi boliwidi, sinip ichidin chiqiwatqan warang churungdin sel qorundi bolghay, ishik aldigha kilip ozini sel rusliwilip andin ishikni asta echip sinipqa kirdi. Uning sinipqa kirishi bilen eliqi warang –churunglar alli burun ghayip bolup geniralni korgen eskerlerdek hemmeylen jimla boldi. Bu ehwaldin Behtigul mualim tehimu qorun’ghandek boldi we ballargha bir qur qarap qoyup doski terepke mangmaqchi boliwidi biraq qedimini tohtitip eng axirqi rette olturghan bir qamlashqan oghul oqughuchigha ehtiyarsiz bir nechche sikont qarap turushqa mejbur boldi,u qarighan seri u oqughuchini burun bir yerlerde korgendek,yaki yeqin bir tuqqinidek hes qildi,ballarning diqitini qozghap qoyushtun ensirep,uzini tutuwilishqa tirishti we doski aldidiki supige chiqiwitip supugha putliship tas qaldi yiqilip ketkili. Bir neche qizlarning kulgen awazidin keyin sinip yana jimliqqa chomdi.Behtigul mualim chandurmay ozini tuzeshturup doska aldigha kilip:
- Yaxshimusizler, mining ismim Behtigul bolidu, bugendin bashlap bu sinipqa matimatika derisini berimen, Matimatika derisi mualimning sozlishige qarighanda,oqughuchilarning tapshuruqni waxtida ishlesh we meshiqni jiq qilishini telep qilidighan bir pen. Mundaq disem mini deris otmeydighan oxshaydu dep qalmanglar men derisni otimen biraq ozleshturush ozenglerge baghliq.dep sozini bashlap ariliqta ballarning ismini birdin chaqirip ballar bilen tonushti, eliqi qamlashqan baligha nowet kelgende u bala ornudin turup:
- Sizni qizghin qarshi alimiz mining ismim Tuniyaz men matimatika derisini yaxshi korimen, sizdin jiq suallirim bar soraydighan, rehmet dep ornigha olturdi. Behtigul mualimge Tuniyazning matimatika derisini yaxshi korimen digen gipi ozini yaxshi korimen digendek anglinip ketti bolghay:
- Siz matimatikinila yaxshi korip bashqa derislerge sel qarisingiz bolmaydu, mektep digende her jehettin yetishish kirek dep gipini ozgertip bashqa ballarning ismini chaqirishqa bashlidi. Tuniyaz ichide:
-Mining bashqa derislerge sel qarighanlighimni huddi bilidighandek nimu deydu bu sughaq chiray mualim ,dep kotildap qoydi.
Behtigul mualim Tuniyazni bir korupla yurekliri nimishqadur dupuldep soqup ketti we uningdiki deslepte Beijingda bir qetim bolghan hesiyat yana peyda bolghandek boldi, u derxal shu hesiyatining keynige kirip bir munche kongilsiz ishlar bolghanlighini eslep, ozini besiwilip Tuniyazgha sel sughaqiraq geplerni qilghan idi.
Behtigul mualimning apisi Toluq ottira mektepning matimatika mualimi bolup, Behtigul mualimning hazirqidek aliy mektepning mualimi bolishigha japaliq ejir singdurgen idi.Apisi bashlanghuch mekteptin bashlap derisliktin sirt her xil meshiqlerni tuzup ishlitetti, Englizche,Rosche we Hitayche qoshumche metiryallardin paydilinip matimatikida toluq ottira mektepni puturgiche aliy mektepning mezmunlirinimu ogutup bir yerge aparghan idi.Behtigul mualim ozimu tirishchan we kallisi pewqulade ishligeshke, bashlanghuch mekteptin tartip aliy mektepni puturguche hesap we matimatika derisidin izchil ela netije qazinip keldi. Matimatika derisidila yaxshi bolup qalmastin bashqa penlerdimu netijisi yaxshi bolup, aliy mektepke imtihan bergende nomuri intayin ustin chiqip, ozi xalap iltimas qilghan Beijing Universititige qobul qilindi.Matimatika fakoltitining professori Zhang xanim uninggha bek qiziqip aliy mektepni puturgendin keyin aspirantliqqa kirishini we uzining yitekchi mualim bolidighanlighinimu digen idi.Yingi oqughuchilarni kutiwilish kuni netijisi yoquri bolghan bir nechche oqughuchilarni sexinige chiqip sozleshke uyushturghan bolup, buning ichide Behtigul mualimmu bar idi. Behtigul mualim sexinige chiqip sozlishi bilen uning olchemlik hitayche axangi we uning chirayi we guzel beden qurlishi barliq oqutquchi we oqughuchilarni ozige jelip qildi. Sozi tuge –tugimeyla Uyghurche usul oynap berishni utunip turuwalghan yighin bashqurghuchining gipini yaralmay Behtigul mualim bir pede Uyghurche usulmu oyniwetti. Putun zaldiki yighingha kelgenlerning qizghin alqishigha erishti. Shu kundin itiwaren Behtigul mualimni shu mektepte tunimaydighan adem qalmighan idi, nege barsa mektep ichide uninggha qizghin salamlar we maxtashlar uzulmidi.
Bir kuni mektep teshwiqat bolimidin uni chaqirtip mektepning kiyim moterliq gurppisigha qatiniship berishini, bu bolsa mektepning namini chiqirishtiki bir muhim siyasiy wezipe ikenligini eskertip qoydi. Bu ishni Bextigul mualim Zhang xanimge digen idi u anglap qattiq achighlap ketti:
- Bu bir mektep tursa, yana kep biz matimatikida netijisi yaxshi oqughuchilarni yighip terbiyilimekchi boliwatsaq, sanggul –sunggul kiyim dise kiyim emes emmi yerini ichiwalghan birnimilerni kiyip sexinide oynaydighan tiyatirxane bolmisa bu, mediniyet inqilawi dep emmini yoqatti, emdi bir kuchni yighip helqaraning eng keynide qalghan qalaq muaripni ongshayli disek yana nimu oyun oynaydighandu bular,men bu ishqa qoshulmaymen, men kafidira mudiri, men uchun oqutush emmidin muhim, sining karing bolmisun men ular bilen uzem sozlishimen derisingge qatinishiywer didi. Behtigul mualim Zhang xanim bilen xoshliship oz derisige mangdi.Aridin neche kun ote-otmey Zhang xanim Behtigul mualimni ishxanisige chaqirip:
- Men bularni zadi chushenmidim, sen matimatikida netijeng yaxshi bolghashqa bu mektepke qobul qilinghan tursang,eger senetni xalisang senet mektiwige barghan bolatting, men ular bilen teng kilelmigidekmen, sini yana shu gurppigha barmisa bolmaydu dewatidu, mining emdi amalim yoq sen berish barmasliqni uzeng belgile, biraq miningche senmu barmay amaling yoq,ularda shunchilik hoqoq barki sen bizning iradimizni ular bashqiridu. Hey bu jaxan qachan ongshilar, dep eghir nepes elip qoyup gipini dawamlashturup:
- Sen heptisige ikki uch kundek chushtun keyin shu gurppida meshiq qilip oyun qoyidighan oxshaysen biraq men sanga shuni dep qoyay, sining matimatikidiki biliming pewqulade yoquri iken,shunglashqa mining gipimge kirseng bu kesipni ching tutsang sen jezmen bu kesipte dunyadiki aldinqi qatardikilerdin orun alalaysen, ular sini ikki kimige dessitip waxtingni zaya qilidu, waqitni ching tutup derisingni yaxshi oqu, amal qilip ularning ishidin qol uzseng bolidu, menmu sanga bir amal tepip berishim mumkun,hazirche ularning gipini anglimay amal yoq dep nesihet qildi.
Behtigul mualim derweqe Zhang xanimning diginidek kiyim moter gurppisigha barmay amal bolmidi. Birinchi kuni teshwiqat bashqarmisining xadimi uni meshiq meydanigha elip berip,gurppa bashlighigha we bashqa oqughuchilargha tonushturup bugendin bashlap bu gurppining bir ezasi ikenligini hemmeylenge uxtirip qoydi. Behtigul mualim gheyri kiyimlerni kiyishke, pewqulade qisqa yopkilarni we meydisining yerimini uchuq koptilarni kiyidighan qizlargha bekmu och idi. Emdi uzining shundaq kiyimlerni kiyip sexinilerde oyun qoyushi oylapmu baxmighan chushigimu kirmeydighan ish idi. Yighlapmu yalwiripmu bu ishtin qutilalmaydighinigha kozi yitip,Zhang xanim digendek asta bir amal qilishni oylap chishini chishlep bu meshiqqe qatinishishtin bashqa charisi bolmidi. Birinchi kuni gurppa bashlighi uninggha girim qilishni we kiyimlerni yotkeshni ogunishke buyurdi.Bextigul mualim kiyim yotkesh oyige kirgen idi, meshiq qiliwatqanlarning kiyimini teyarlap beridighan birqanche ayallar bar iken ular bir xil kiyimni kiyip sexinige chiqip qaytip chushkenlerning kiyimini derxal saldurup yingi kiyimlerni teyarlap kiygizish bilen aldirash bolup, kiyim moteri bolghan qizlar derhal uchisidiki kiyimlerni seliwitip yingisini tezlik bilen kiyip derxal sexinige mangatti. Behtigul mualimning heyran qalghini bezi qizlar ich kiyimini kiymeyla yaki liptikini taqimayla kiyim yenggushlise beziliri keynidin qarisa bilige bir lata chigiwalghandek ich kiyimlerni kiyip kokirigi korinipla turudighan leptiklerni taqap kiyim yenggushleytti. Behtigul mualim ichide mushundaqmu moda kiyim kiygen barmu? dep xijil bolup bir bulingda turishigha gurppa bashlighi uni kiyim yenggushlesh oyige chaqirip kirip,hemmi kiyimini selip bedinini qandaq kiyim yarishidighinini kormekchi boldi. Omiride xeqning aldida kiyimini yiship kormigen bir qizgha bu ish bek eghir keldi. Amalsiz kiyimlirini yiship leptigi bilen uzun gullik kalti ishtini peti gurppa bashlighining aldigha kiliwidi,uning uzun gullik kalte ishtinini korgen bashqa qizlar kulup uni bek shangxo qilip ketti.Gurppa bashlighimu bir xil mensitmigen chirayida kulup kalta ishtini bilen liptiginimu selishni buyurdi. Bextigul mualim teslikte selip tetur qarap yuzini qoli bilen besip turuwidi, gurppa bashlighi uning kassisigha we kokirigige qarap heyran qaldi. Bayattin kuliwatqan qizlarmu aghizlirini echipla qarap qaldi. Bextigul mualimning bu pigori kiyim moter gurppisida eng guzel bolup,gurppa bashlighi bolghan 40 yash opchorisidiki bu ayalmu omiride bundaq guzelni kormigeshke extiyarsiz Bextigul mualimning kasisini we kokirigini tutup qoymaqchi bolup qolini uzatqan idi, Bextigul mualim xuddi tok soqqandek titirep ketti. Buningdin u ayalmu qorqup ketip qolini derhal tartiwaldi.Bextigul mualim xijilchiliqta chidimay kozlirige yash elip hokirep yighlap ketti.

Uyghur (Xelq Naxshisi) Song , Nazirkum

Uyghur (Xelq Naxshisi) Song , Qizilgul Echilghanda

Uyghur Folk Song: Mirajixan

Traditional uyghur song with morden music-Missing-Séghinish

Uyghur (Xelq Naxshisi) Song & Dancing: Shax Shax Chinar

Uighur music - Uyghur Muzikisi - Yari Gulle

Yarim Toyungda

If Not Play Guitar - Gitarimni Chalmisam by Ekber Qehriman

Beautiful Croran lady - Kroran Guzili by Zahir Burhan

Men Marsqa Méngip Barimen

Uyghur Song: Love - Soygu
(Dancing, Music and Song) Archives - Naxsha - Muzika Arxipi
Maqale, Shéir, Uchur we Bashqilar
Labels: Hekaye, Muallim Qiz














